Ministerstwo Zdrowia i rządowe służby ostrzegają, że długotrwała przerwa w dostawie prądu może potrwać nawet kilka dni i znacząco zmienić warunki przechowywania leków domowych. Dotyczy to zwłaszcza insulin, niektórych antybiotyków w formie zawiesiny, kropli do oczu oraz wybranych leków biologicznych i hormonalnych. Eksperci wskazują, że postępowanie zależy od konkretnego preparatu, jego producenta oraz tego, czy opakowanie było otwarte.
Co robić bezpośrednio po zaniku zasilania?
Po utracie prądu podstawowym działaniem jest ograniczenie otwierania drzwi lodówki. Każde otwarcie wpuszcza cieplejsze powietrze i przyspiesza nagrzewanie się wnętrza urządzenia. Należy zanotować godzinę rozpoczęcia awarii oraz, jeśli to możliwe, kontrolować temperaturę za pomocą termometru lodówkowego.
Rządowy poradnik zaleca przygotowanie planu przeniesienia leków w przypadku przedłużonej przerwy i śledzenie komunikatów operatora dotyczących przewidywanego czasu usunięcia awarii. Przygotowany zestaw awaryjny powinien zawierać termometr do lodówki, torbę termoizolacyjną, wkłady chłodzące oraz papierową kopię listy leków i recept.
Jak zabezpieczyć insulinę i inne leki termolabilne?
Insuliny trzeba utrzymywać możliwie chłodne, ale nie wolno ich zamrażać. Nie należy kłaść ampułek, fiolek ani wkładów bezpośrednio na lód lub zamrożone wkłady, ponieważ zbyt niska temperatura może uszkodzić preparat. Jeśli używana jest torba termoizolacyjna, lek powinien pozostać w oryginalnym opakowaniu i być oddzielony od wkładów warstwą materiału.
Nie wszystkie insuliny mają identyczne zasady przechowywania. Niektóre preparaty można przechowywać w temperaturze pokojowej przez kilkadziesiąt dni, inne wymagają stałego chłodzenia. Najważniejszym źródłem informacji jest ulotka oraz wskazania producenta; w razie wątpliwości należy kontaktować się z farmaceutą, lekarzem lub producentem.
Jak ocenić stan leku po przywróceniu prądu i co robić dalej?
Wygląd leku — zmiana koloru, zapachu, konsystencji czy pojawienie się osadu — może wskazywać na uszkodzenie, ale brak widocznych zmian nie gwarantuje pełnej skuteczności. Po przywróceniu zasilania należy zebrać takie informacje jak nazwa preparatu, producent, numer serii, termin ważności, godziny trwania awarii, najwyższa zarejestrowana temperatura oraz data pierwszego otwarcia.
Z tymi danymi trzeba skontaktować się z farmaceutą, lekarzem lub producentem, co ułatwi ocenę przydatności leku. Nie wolno zamrażać leku „aby nadrobić” okres bez chłodzenia, usuwać opakowań i ulotek, ani wyrzucać preparatów do zwykłego kosza lub toalety. Leki zalane brudną lub powodziową wodą nie nadają się do użycia i należy przekazać je do utylizacji zgodnie z lokalnymi zasadami, najczęściej do wyznaczonego pojemnika w aptece.
Kiedy szukać pomocy medycznej?
W przypadku niebezpiecznie wysokiego lub niskiego poziomu glukozy, zaburzeń świadomości, nasilonych wymiotów, trudności w oddychaniu lub drgawek trzeba korzystać z pilnej pomocy medycznej. W stanach bezpośredniego zagrożenia życia należy dzwonić pod numer 112 lub 999. W sprawach niewymagających interwencji ratunkowej pomoc mogą także świadczyć lekarz, farmaceuta lub Telefoniczna Informacja Pacjenta pod numerem 800 190 590.
Jak przygotować się wcześniej?
Rządowy „Poradnik bezpieczeństwa” rekomenduje przygotowanie zapasów na minimum trzy dni, w tym 3 litry wody na osobę na dobę, żywność niewymagającą lodówki, latarki, radio na baterie oraz naładowane powerbanki. Osoby przyjmujące leki wymagające chłodzenia powinny mieć aktualną listę leków, oryginalne opakowania z ulotkami, termometr do lodówki oraz plan uzyskania nowego opakowania w razie konieczności.
Narodowy Fundusz Zdrowia wskazuje, że leki termolabilne najlepiej przechowywać na środkowej półce lodówki, z dala od tylnej ścianki i od drzwi, gdzie temperatura najczęściej się zmienia. Regularne sprawdzanie terminów ważności i uzupełnianie zapasów zmniejsza ryzyko nagłych braków podczas awarii.
W nagłych przypadkach zagrażających życiu dzwonić pod numer 112 lub 999.
