1 października 2026 r. prezydent podpisał ustawę dotyczącą opodatkowania nadzwyczajnych zysków przedsiębiorstw paliwowych, a dokument ukazał się w Dzienniku Ustaw jako Dz.U. poz. 1287. Rząd zapowiedział wydanie rozporządzeń pozwalających na obniżenie stawek VAT i akcyzy. Minister finansów Andrzej Domański wskazał, że dzięki tym rozwiązaniom niższe ceny paliw na stacjach mogą pojawić się jeszcze w weekend.
Co przewiduje nowa ustawa?
Przepisy wprowadzają czasowy podatek od nadwyżkowych zysków osiągniętych przez firmy działające w produkcji i obrocie paliwami ciekłymi. W trakcie prac parlamentarnych okres objęty daniną był formułowany różnie — dokumenty odnoszą się do zysków od marca 2026 r., przy czym niektóre wersje wymieniają koniec 2026 r., a inne pierwszy kwartał 2027 r. Podstawę opodatkowania stanowi nadwyżka przychodów ponad poziom odniesienia obliczony na bazie średniej marży z 2025 r. powiększonej o 20 proc.
Dla producentów ustawodawca przewidział stawkę 60 proc., a dla podmiotów handlujących paliwami bez produkcji — niższą stawkę. W treści aktu uwzględniono katalog kosztów branych pod uwagę przy obliczaniu marż oraz mechanizmy wykluczające opodatkowanie firm, które mimo działalności w sektorze nie osiągnęły nadzwyczajnych przychodów.
Kogo obciąży podatek i jakie są oczekiwane wpływy?
Głównymi płatnikami będą duże koncerny paliwowe. Rządowe szacunki zakładają, że podatek przyniesie budżetowi około 4 mld zł w latach objętych daniną. W debacie parlamentarnej wskazywano, że część nadwyżkowych zysków zyska na znaczeniu wskutek zakłóceń dostaw ropy i wzrostu marż rafineryjnych w 2026 r. Ustawa przewiduje miesięczne zaliczki na podatek, a pierwsza zaliczka obejmuje okres od 1 marca do 31 października 2026 r.
Kiedy i w jaki sposób mogą spaść ceny paliw?
Minister finansów zadeklarował, że po publikacji aktu resort wyda rozporządzenia umożliwiające obniżenie akcyzy i VAT na paliwa. Szacunki rządowe i wypowiedzi ministra sugerują, że w efekcie ceny na stacjach mogą zmaleć średnio o 1,20–1,30 zł za litr. Dodatkowo analitycy wskazywali, że po wdrożeniu rozwiązań benzyna mogłaby kosztować poniżej 7 zł za litr, a olej napędowy poniżej 8 zł, choć takie prognozy zależą od kursu ropy i decyzji detalistów.
Ustawa nie powoduje automatycznej zmiany cen. Konieczne jest wydanie rozporządzeń wykonawczych, w tym przepisów obniżających akcyzę. W tekście aktu wprowadzono uprawnienie ministra finansów do czasowego obniżenia akcyzy, pozwalające na szybsze zastosowanie środków osłonowych.
Jakie terminy fiskalne i wykonawcze przewidziano?
Większość przepisów ma obowiązywać od 1 listopada 2026 r. Projekt i uchwalona ustawa przewidują mechanizm miesięcznych rozliczeń z wpłatami zaliczek do 25. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Pierwsze wpłaty zaliczkowe będą dotyczyć przychodów z okresu wskazanego w ustawie i mają być uregulowane zgodnie z harmonogramem określonym w przepisach wykonawczych.
Rząd zapowiedział utrzymanie programu osłonowego „Ceny Paliwa Niżej” co najmniej do końca 2026 r. i wykorzystanie wpływów z nowej daniny do jego finansowania.
Ustawa została formalnie opublikowana w Dzienniku Ustaw jako Dz.U. poz. 1287.
