Obowiązek dotyczy budynków wielolokalowych w Polsce i obejmuje ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania oraz wodomierze ciepłej wody użytkowej zamontowane przed wejściem zmian prawnych. Termin wykonania prac upływa 2027-01-01. Za wykonanie i utrzymanie opomiarowania odpowiada właściciel lub zarządca — na przykład wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia lub administrator nieruchomości.
Co obejmuje obowiązek?
Przepisy wymagają, by urządzenia umożliwiały zdalny odczyt danych, czyli transmisję wskazań bez konieczności wchodzenia do każdego lokalu. Urządzenia montowane po 25 października 2020 r. powinny już mieć taką funkcję. Rozporządzenie z 7 grudnia 2021 r. nakazuje ocenę technicznej wykonalności i analizę ekonomiczną obejmującą okres pięciu lat. Jeżeli doposażenie istniejącego przyrządu jest technicznie prawidłowe, można zastosować moduł transmisji zamiast pełnej wymiany.
Kto ponosi koszty i w jakiej formie mogą się pojawić?
Za organizację i finansowanie modernizacji odpowiada właściciel lub zarządca budynku. W praktyce koszty mogą zostać pokryte ze środków wspólnoty lub spółdzielni albo rozłożone na mieszkańców w formie podwyższenia zaliczek bądź specjalnej opłaty. Sposób rozłożenia wydatków zależy od zasad obowiązujących w danej nieruchomości oraz od przyjętej umowy z wykonawcą — np. zakup jednorazowy lub dzierżawa sprzętu.
Przykładowe rachunki ilustrują skalę wydatku. Przy budynku z 60 lokalami i koszcie całkowitym 24 000 zł udział jednego mieszkania przez 12 miesięcy wyniósłby około 33,33 zł miesięcznie. Zwiększenie kosztu do 48 000 zł dawało w tym samym modelu około 66,67 zł miesięcznie. To przykład rachunkowy, nie oferta cenowa; w rzeczywistych warunkach podział może być inny.
Jako ilustracja dużych zamówień warto przytoczyć przetarg jednej spółdzielni, która planowała wymienić 25 604 podzielniki i objąć je dzierżawą na 120 miesięcy. Umowy tego typu zmieniają sposób rozłożenia kosztów i własność urządzeń przez czas trwania kontraktu.
Jakie są możliwe sankcje i mechanizmy kontroli?
Prawo energetyczne przewiduje karę pieniężną w wysokości od 1000–5000 zł za naruszenia związane z obowiązkiem wyposażenia i rozliczania według zużycia. Karę wymierza Prezes Urzędu Regulacji Energetyki w drodze decyzji administracyjnej. Urząd może także żądać dokumentów i informacji potwierdzających wykonanie obowiązków, a kontrola dotyczy właściciela lub zarządcy, nie poszczególnych mieszkańców.
Obowiązki praktyczne dla mieszkańców i zarządców
Mieszkaniec ma obowiązek udostępnić lokal do montażu lub wymiany urządzenia oraz umożliwić jego kontrolę i odczyt. Zarządca powinien poinformować o terminie prac, zakresie zlecenia i wykonawcy. Przy demontażu przydatne jest sporządzenie protokołu zawierającego numery i wskazania wymienianych przyrządów — dokumentacja ułatwia późniejsze rozliczenia i weryfikację przypisania danych do lokalu.
Po wdrożeniu zdalnego odczytu właściciel lub zarządca ma obowiązek umożliwiać użytkownikom nieodpłatny dostęp do informacji o zużyciu raz w miesiącu. To prawo nie automatycznie oznacza comiesięczne końcowe rozliczenie, lecz daje dostęp do danych, które można porównywać sezonowo.
Termin wykonania prac upływa 1 stycznia 2027 r. Obowiązek obejmuje urządzenia zamontowane przed 22 maja 2021 r., a ocena konieczności wymiany zależy od analizy technicznej i ekonomicznej.
