Barbakan w Warszawie to półokrągła, dwukondygnacyjna budowla ceglana wzniesiona około 1548 roku jako element miejskich umocnień. Pełniła rolę przedbramia Bramy Nowomiejskiej i miała zapewnić boczną obronę przyległych odcinków murów Starego Miasta.
Jak i kiedy powstał Barbakan?
Barbakan wzniesiono około 1548 roku. Projekt wykonał architekt Jan Baptysta z Wenecji. Prace miały na celu zwiększenie bezpieczeństwa wjazdu do starej zabudowy przez Bramę Nowomiejską i stworzenie dodatkowej linii obrony dla sąsiednich murów.
Jak wyglądała konstrukcja i do czego służyła?
Budynek ma formę wysuniętej przed fosę bastei z półkolistym zakończeniem. Dolna kondygnacja zawierała strzelnice artyleryjskie, a wyżej umieszczono kryty ganek z okrągłymi otworami strzelniczymi na obie strony. Barbakan połączono z murem zewnętrznym szyją o tej samej wysokości; wewnątrz szyi i przed samą budowlą prawdopodobnie znajdowały się mosty zwodzone.
Kiedy utracił wartość obronną i jakie miał epizody wojenne?
Już w chwili budowy barbakan był przestarzały wobec postępu w artylerii i nie pełnił cięższych funkcji obronnych. W historii obrony Warszawy brał udział tylko raz — podczas potopu szwedzkiego wojska króla Jana Kazimierza odbiły go 30 czerwca 1656 roku z rąk szwedzkich.
Jak przebiegały rozbiórki i odbudowy?
W XVIII wieku barbakan częściowo rozebrano. W XIX wieku jego pozostałości włączono w zabudowę kamieniczną; dolne partie bramnego zespołu oraz pełnowysokościowa ściana barbakanu zostały wykorzystane jako ściana jednej z kamienic przy Nowomiejskiej. W latach 1937–1938 zrekonstruowano fragment murów oraz zachodnią część mostu pod kierunkiem Jana Zachwatowicza.
Po zniszczeniach z 1939 i 1944 Biuro Odbudowy Stolicy zdecydowało odsłonić pozostałości murów i odbudować barbakan. Rekonstrukcję przeprowadzono w latach 1952–1954 pod kierunkiem Wacława Podlewskiego, wykorzystując cegły ze zburzonych gotyckich kamienic z Nysy i Wrocławia. Nie odtworzono części szyi od strony miasta, a zewnętrzna forma portalu wjazdowego została odwzorowana niezgodnie z historycznym kształtem.
Jak udostępniono barbakan współcześnie?
W 1956 roku na wewnętrznym murze barbakanu odsłonięto piaskowcową tablicę upamiętniającą żołnierzy i mieszkańców walczących w czasie potopu szwedzkiego. W obiekcie znajduje się wystawa Muzeum Warszawy poświęcona murom obronnym Starego Miasta, dostępna sezonowo w miesiącach letnich. Historię barbakanu przedstawia też muzealna trasa spaceru online zatytułowana "Tajemnice Barbakanu i warszawskich murów miejskich".
Informacje praktyczne
- Adres: Nowomiejska 15/17, 00-257 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: śr, sob 13:00–17:00
- Telefon: +48222774402
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (11 121 opinii)
