Stara Pomarańczarnia powstała jako ogrzewana oranżeria przeznaczona do przechowywania drzew pomarańczowych, które latem zdobiły alejki Łazienek. Budowla ma formę prostokątnej podkowy i została zaprojektowana przez Dominika Merliniego.
Jak powstała Stara Pomarańczarnia?
Budynek wzniesiono w latach 1786–1788 na terenie, gdzie wcześniej nie było zabudowań poza wodozbiorem. Początki projektowania sięgały 1776 roku; pojawiały się różne koncepcje — m.in. plany w stylu chińskim oraz warianty z teatrem umieszczonym w skrzydle. Ostatecznie wybrano projekt Merliniego i to on nadzorował budowę.
Podczas prac zmieniono pierwotne formy na prostsze i surowsze. Dekoracje wnętrz zaprojektował Jan Chrystian Kamsetzer, przewidując m.in. malowidła pejzażowe i galerie najsławniejszych rzeźb antycznych. Przekształcenia elewacji i inne zmiany architektoniczne miały miejsce w XIX wieku.
Budynek przetrwał II wojnę światową. W latach 1952–1965 przed pomarańczarnią stał pomnik księcia Józefa Poniatowskiego. W 2015 roku na miejscu historycznych rabat i alejek utworzono Ogród Holenderski zaprojektowany przez holenderskiego architekta krajobrazu Nieka Roozena.
Co znajduje się we wnętrzu Starej Pomarańczarni?
Główną część tworzy oranżeria z tzw. Ogrodem Zimowym, gdzie zimą przechowywano drzewa pomarańczowe. We wschodnim skrzydle mieści się Teatr Stanisławowski. W Ogrodzie Zimowym umieszczono stałą ekspozycję rzeźb.
W Ogrodzie Zimowym działa Królewska Galeria Rzeźby, jedna z trzech głównych galerii w Łazienkach obok galerii obrazów w pałacu Na Wyspie i galerii grafiki w Białym Domu. W kolekcji znajdują się rzeźby gipsowe i marmurowe z kolekcji Stanisława Augusta, które ocalały podczas wojny. W latach 2012–2014 odsłonięto i zakonserwowano malowidła Kamsetzera, pokrywające około 60% powierzchni ścian w foyer teatru i w Ogrodzie Zimowym.
Co wyróżnia Teatr Stanisławowski?
Teatr wschodniego skrzydła to unikatowy teatr dworski mieszczący około 200 widzów. Sala ma prostokątny plan, kilka rzędów ławek i 9 lóż rozmieszczonych na trzech ścianach. Scena jest głęboka i wyposażona w oryginalne urządzenia sceniczne — między innymi rynnę do wytwarzania efektu grzmotu. Nad sceną widoczny jest herb królewski oraz medaliony z wizerunkami uznanych dramaturgów: Sofoklesa, Szekspira, Racine’a i Moliera. Istotnym elementem dekoracji są malowidła Jana Bogumiła Plerscha przedstawiające iluzjonistyczny rząd lóż.
Teatr otwarto 6 września 1788 roku. Przez dekady pełnił funkcje dworskiej sceny, a w 1791 roku król udostępnił go publiczności. Remonty przeprowadzono w latach 1839–1840 oraz w XX wieku; od 1962 roku teatr jest udostępniony zwiedzającym, a od 2017 roku służy także jako scena Polskiej Opery Królewskiej. W pobliżu budynku stoi rzeźba Psa Asa wyznaczająca miejsce pochówku psów strażniczych muzeum.



Informacje praktyczne
- Adres: Agrykola 1, 00-460 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 10:00–16:00, wt–śr 10:00–17:00, cz–pt 10:00–18:00, sob 12:00–20:00
- Telefon: +48504243783
- Strona internetowa: lazienki-krolewskie.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (887 opinii)