Piątek, 20 listopada 2026 Imieniny: Feliks, Anatol, Rafał
Teraz Piątek, 20 listopada 2026
Przewodnik

Stara Pomarańczarnia w Warszawie — co jest w oranżerii

Stara Oranżeria
Fot. Adrian Grycuk · „Stara Pomarańczarnia w Łazienkach Królewskich 2017” · licencja CC BY-SA 3.0 pl · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Stara Pomarańczarnia to klasycystyczna pomarańczarnia w Łazienkach Królewskich w Warszawie, wzniesiona w latach 1786–1788. W budynku znajduje się zimowy ogród, Królewska Galeria Rzeźby oraz dworski Teatr Stanisławowski.

Stara Pomarańczarnia powstała jako ogrzewana oranżeria przeznaczona do przechowywania drzew pomarańczowych, które latem zdobiły alejki Łazienek. Budowla ma formę prostokątnej podkowy i została zaprojektowana przez Dominika Merliniego.

Jak powstała Stara Pomarańczarnia?

Budynek wzniesiono w latach 1786–1788 na terenie, gdzie wcześniej nie było zabudowań poza wodozbiorem. Początki projektowania sięgały 1776 roku; pojawiały się różne koncepcje — m.in. plany w stylu chińskim oraz warianty z teatrem umieszczonym w skrzydle. Ostatecznie wybrano projekt Merliniego i to on nadzorował budowę.

Podczas prac zmieniono pierwotne formy na prostsze i surowsze. Dekoracje wnętrz zaprojektował Jan Chrystian Kamsetzer, przewidując m.in. malowidła pejzażowe i galerie najsławniejszych rzeźb antycznych. Przekształcenia elewacji i inne zmiany architektoniczne miały miejsce w XIX wieku.

Budynek przetrwał II wojnę światową. W latach 1952–1965 przed pomarańczarnią stał pomnik księcia Józefa Poniatowskiego. W 2015 roku na miejscu historycznych rabat i alejek utworzono Ogród Holenderski zaprojektowany przez holenderskiego architekta krajobrazu Nieka Roozena.

Co znajduje się we wnętrzu Starej Pomarańczarni?

Główną część tworzy oranżeria z tzw. Ogrodem Zimowym, gdzie zimą przechowywano drzewa pomarańczowe. We wschodnim skrzydle mieści się Teatr Stanisławowski. W Ogrodzie Zimowym umieszczono stałą ekspozycję rzeźb.

W Ogrodzie Zimowym działa Królewska Galeria Rzeźby, jedna z trzech głównych galerii w Łazienkach obok galerii obrazów w pałacu Na Wyspie i galerii grafiki w Białym Domu. W kolekcji znajdują się rzeźby gipsowe i marmurowe z kolekcji Stanisława Augusta, które ocalały podczas wojny. W latach 2012–2014 odsłonięto i zakonserwowano malowidła Kamsetzera, pokrywające około 60% powierzchni ścian w foyer teatru i w Ogrodzie Zimowym.

Co wyróżnia Teatr Stanisławowski?

Teatr wschodniego skrzydła to unikatowy teatr dworski mieszczący około 200 widzów. Sala ma prostokątny plan, kilka rzędów ławek i 9 lóż rozmieszczonych na trzech ścianach. Scena jest głęboka i wyposażona w oryginalne urządzenia sceniczne — między innymi rynnę do wytwarzania efektu grzmotu. Nad sceną widoczny jest herb królewski oraz medaliony z wizerunkami uznanych dramaturgów: Sofoklesa, Szekspira, Racine’a i Moliera. Istotnym elementem dekoracji są malowidła Jana Bogumiła Plerscha przedstawiające iluzjonistyczny rząd lóż.

Teatr otwarto 6 września 1788 roku. Przez dekady pełnił funkcje dworskiej sceny, a w 1791 roku król udostępnił go publiczności. Remonty przeprowadzono w latach 1839–1840 oraz w XX wieku; od 1962 roku teatr jest udostępniony zwiedzającym, a od 2017 roku służy także jako scena Polskiej Opery Królewskiej. W pobliżu budynku stoi rzeźba Psa Asa wyznaczająca miejsce pochówku psów strażniczych muzeum.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Co jest w Starej Oranżerii?
W Starej Pomarańczarni znajduje się ogród zimowy z <strong>Królewską Galerią Rzeźby</strong>, wschodnie skrzydło mieści <strong>Teatr Stanisławowski</strong>, a wnętrza zdobią historyczne malowidła i rzeźby z kolekcji Stanisława Augusta.
Co warto zobaczyć w Łazienkach Królewskich?
Wśród obiektów wymieniane są pałac Na Wyspie z Galerią Obrazów, Biały Dom z Galerią Grafiki, Stara Pomarańczarnia z Teatrem Stanisławowskim i Królewską Galerią Rzeźby, Ogród Holenderski oraz rzeźba Psa Asa.
Kiedy powstała Stara Pomarańczarnia?
Budynek wzniesiono w latach 1786–1788 według projektu <strong>Dominika Merliniego</strong>.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI. Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Aleksandra Nowicka

Nazywam się Aleksandra Nowicka i w redakcji warszawiaki.com.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia w Warszawie i w okolicy — zabytki, muzea, szlaki, parki i punkty widokowe, razem z praktycznymi wskazówkami dla odwiedzających.

Czytaj również