| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Urodzony | 17 maja 1933, Warszawa |
| Zmarły | 9 sierpnia 2026 |
| Zawód | Dramatopisarz, prozaik, kompozytor, satyryk, dziennikarz |
| Znane utwory | Anioł na dworcu; Licytacja; Remanent; Piosenka o okularnikach |
| Rodzice | Igor Newerly i Barbara z Jareckich |
| Wykształcenie | Filologia polska, Uniwersytet Warszawski (magisterium 1955) |
| Miejsce pochówku | Cmentarz Wojskowy na Powązkach, Warszawa |
| Odznaczenia | Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2003); Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie 2026) |
Jarosław Abramow-Newerly był autorem dramatów, tekstów piosenek, słuchowisk radiowych oraz utworów satyrycznych. Przez całe życie łączył pracę literacką z działalnością radiową i redakcyjną.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w 1933 roku w rodzinie pisarza Igora Newerlego i aktorki Barbary z Jareckich. Miał pochodzenie rosyjskie i czeskie ze strony ojca; przodek Józef Neverly był wielkim łowczym cara Mikołaja II. Dorastał na Żoliborzu, w domu przy ul. Zygmunta Krasińskiego 16.
W 1951 ukończył Liceum Ogólnokształcące Towarzystwa Przyjaciół Dzieci im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie. W latach 1951–1955 studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim i w 1955 uzyskał magisterium.
Kariera teatralna, radiowa i dziennikarska
W 1954 współzałożył Studencki Teatr Satyryków (STS). Dla STS pisał skecze i piosenki, debiutował tam też jako aktor i działał w nim do 1969 roku. Zadebiutował drukiem jako satyryk w 1955 w tygodniku "Szpilki"; w 1956 zamieścił utwory w Almanachu Młodych.
W 1956 był współzałożycielem i redaktorem naczelnym tygodnika "Od Nowa". W 1957 wchodził w skład kolegium redakcyjnego "Walki Młodych" oraz Redakcji Młodzieżowej Polskiego Radia. Jako dziennikarz i reporter Tygodnika Polskiego przebywał w Paryżu w latach 1958–1959.
W latach 1960–1966 kierował Redakcją Radiowego Teatru Młodych w Naczelnej Redakcji Audycji Literackich Polskiego Radia. W 1962 został przyjęty do Związku Literatów Polskich, a w 1965 do Polskiego PEN Clubu. W okresie późniejszym współpracował i redagował pismo polonijne "Związkowiec" w Toronto; od 1988 do 2000 pełnił w nim funkcję redaktora naczelnego.
Twórczość dramatyczna, radiowa i muzyczna
Pisał jednoaktówki satyryczne, dramaty i komedie. Pierwszym zbiorem była publikacja Myślenie ma kolosalną przyszłość (1957), zawierająca utwory dla STS. Wśród dramatów wymienić można Anioł na dworcu (wystawiona 1962, wydana 1965), Licytacja (część tryptyku Remanent) oraz komedię Duże jasne napisaną z Andrzejem Jareckim.
Sztuka Anioł na dworcu łączy elementy awangardy z polską tradycją jasełkową i wykorzystuje formułę teatru w teatrze. Inne realizowane na scenie dramaty to Derby w pałacu, Klik-klak, Ucieczka z wielkich bulwarów i Darz bór; realistyczne wątki w tych utworach przeplatają się z humorem absurdalnym.
Był również autorem słuchowisk radiowych, libretta musicalu oraz widowisk telewizyjnych. Pisał teksty i muzykę do piosenek, m.in. "Piosenka o okularnikach", "Bohdan, trzymaj się", "Widzisz, mała" i "Mówiłam żartem". Napisał też muzykę do tekstów Agnieszki Osieckiej. Jego utwory wydano zbiorczo i przetłumaczono na kilkanaście języków.
Publikacje wybrane
Do wydanych książek prozatorskich należą m.in. Licytacja (1964), Co pan zgłasza? (1977), Alianci (1990), Pan Zdzich w Kanadzie (1991) oraz późniejsze tytuły z lat 90. i 2000. Wśród zbiorów dramatów i słuchowisk wymieniane są Dramaty (1975) oraz Pięć minut sławy (1975).
Nagrody, odznaczenia i ostatnie lata
W 1965 otrzymał Nagrodę im. Stanisława Piętaka za sztukę Anioł na dworcu. W 1967 nagrodziła go Fundacja im. Kościelskich za prace dramatyczne. W 2001 został uhonorowany Nagrodą Literacką im. Władysława Reymonta oraz nagrodą ZAiKS-u im. Karola Małcużyńskiego.
W 2003 otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymał też odznaki Polskiego Radia i ZAiKS-u. W 2026 pośmiertnie nadano mu Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 9 sierpnia 2026 i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
