Pałac Na Wyspie stoi w Łazienkach Królewskich w Warszawie. Obiekt znajduje się na sztucznej wyspie otoczonej stawem i łączy się z lądem dwoma mostami zwieńczonymi kolumnami. W sąsiedztwie znajduje się Amfiteatr, a przed przyjęciem rozbudowy w 1767 roku założono ogród francuski.
Jak powstał pałac?
Początki budynku sięgają barokowego pawilonu zwanego Łaźnią lub Hippokrene, zaprojektowanego przez Tylmana z Gameren i wzniesionego w latach 1683–1689 dla marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Pawilon miał bogato zdobioną łazienkę i kilka pokojów.
W latach 1772–1793 pawilon przebudowano i rozbudowano do formy klasycystycznej na życzenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Główne prace projektowe prowadził Dominik Merlini, przy czym dekoracje malarskie i rzeźbiarskie wykonało kilka osób, wśród nich Marcello Bacciarelli i Jan Bogumił Plersch.
Jaką funkcję pełnił pałac za panowania króla?
Od 1775 pałac służył jako letnia rezydencja monarchy. Od 1784 w sali jadalnej — wcześniej pełniącej funkcję sypialni — odbywały się organizowane przez króla obiady czwartkowe. Sala balowa przeznaczona była do większych przyjęć, zwłaszcza tańców i bali.
Na piętrze wydzielono apartamenty królewskie z gabinetem, biblioteką, garderobą i sypialnią. Tam także znajdowały się pokoje kamerdynera Franciszka Ryxa, mieszkanie bibliotekarza oraz przestrzeń dla osobistego strażnika monarchy.
Jak zmieniała się własność i losy pałacu?
Po śmierci Stanisława Augusta pałac przeszedł kolejno na własność księcia Józefa Poniatowskiego i jego siostry, księżnej Marii Teresy Poniatowskiej. W 1817 pałac wraz z Łazienkami sprzedano carowi Aleksandrowi I za kwotę 1 080 000 zł. W 1846 zachodni pawilon przekształcono na cerkiew św. Aleksandra Newskiego według projektu Andrzeja Gołońskiego.
W okresie międzywojennym pałac i park należały do Państwowych Zbiorów Sztuki. Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku dzieła sztuki znajdujące się w pałacu przewieziono do gmachu Muzeum Narodowego. Jesienią 1944 Niemcy wywieźli sprzęty do III Rzeszy, a po upadku powstania pałac oblano benzyną i podpalono. W pożarze zniszczeniu uległy m.in. XVII-wieczny pokój kąpielowy z holenderskimi płytkami ceramicznymi oraz malowidła Marcello Bacciarellego w Sali Salomona. W ścianach budynku wykonano około 1000 otworów pod ładunki wybuchowe, jednak pałacu nie wysadzono.
Jak wyglądała odbudowa i ostatnie renowacje?
Odbudowę prowadził architekt Jan Dąbrowski; pierwszy etap zakończono w maju 1960 i udostępniono sale na parterze. Kustoszem pałacu został w lutym 1960 Marek Kwiatkowski. Sale na piętrze otwarto w lipcu 1965. Po wojnie pałac włączono jako oddział do Muzeum Narodowego, a od 1995 działał jako samodzielna instytucja.
W latach 2012–2015 przeprowadzono prace renowacyjne obejmujące m.in. wzmocnienie zapadających się tarasów nad stawem przez wbicie 150 dębowych pali usztywnionych żelbetową opaską, położenie nowego blaszane pokrycia dachu, wymianę instalacji oraz konserwację rzeźb na attykach. W trakcie remontu w Sali Balowej odsłonięto XVII-wieczne malowidła Jana Bogumiła Plerscha.
Jakie pomieszczenia mieszczą się w pałacu?
W pałacu znajduje się wiele odrębnych sal i komnat, wśród nich wymienić można:
- Gabinet Portretowy
- Galeria Obrazów
- Kaplica
- Pokój Bachusa
- Pokój kąpielowy
- Przedsionek
- Przedpokój
- Rotunda
- Sala Balowa
- Sala Jadalna
- Sala Salomona
Sale na parterze udostępniono zwiedzającym w maju 1960, a sale na piętrze w lipcu 1965.
Informacje praktyczne
- Adres: Agrykola 1, 00-460 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 12:00–16:00, wt–śr 10:00–17:00, cz–pt 10:00–18:00, sob 12:00–20:00
- Telefon: +48504243783
- Strona internetowa: lazienki-krolewskie.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (22 161 opinii)
