Park Stefana Żeromskiego leży w warszawskim Żoliborzu, w sąsiedztwie placu Wilsona. Założono go na terenach otaczających dawny fort Sokolnickiego. Park wyróżnia wykorzystanie wałów i fos po fortyfikacjach oraz ustawienie fontanny przy głównym wejściu.
Jak powstał park?
Park zakładano w latach 1925–1932 (inne źródło podaje 1930–1932). Inicjatorem był Towarzystwo Przyjaciół Żoliborza. Urządzanie terenu obejmowało prace ziemne prowadzone m.in. z wykorzystaniem zatrudnienia dla około 600 bezrobotnych; na ten cel przeznaczono środki z budżetu państwa.
Pozostałe koszty urządzenia parku i budowy ogrodzenia pokryło Towarzystwo Przyjaciół Żoliborza ze składek członkowskich. Projekt parku przygotowali Leon Danielewicz i Stanisław Zadora-Życieński. Główne wejście umieszczono od strony placu Wilsona, kolejne od ulic Krasińskiego i Mierosławskiego.
Jak park przetrwał wojnę i co się później zmieniło?
Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku park służył jako miejsce pochówków poległych. W maju 1943 roku został zamknięty dla ludności polskiej. W 1944 roku teren pełnił funkcję prowizorycznego cmentarza dla ofiar walk i bombardowań i uległ częściowemu zniszczeniu.
Po wojnie park zrekonstruowano. W latach 2003–2005 przeprowadzono modernizację opartą na pierwotnym projekcie; odrestaurowano fontannę i wyeksponowano dwa kamienie upamiętniające 15. i 75. rocznicę odzyskania niepodległości. W 2020 roku park wpisano do rejestru zabytków.
Co w parku można zobaczyć?
Przy głównym wejściu od strony placu Wilsona stoi fontanna z rzeźbą "Dziewczyna z dzbanem" dłuta Henryka Kuny, nazywaną przez mieszkańców „Aliną”. Fontanna otaczał okrągły trawnik oraz kuliste krzewy cisów, które wkomponowano w układ kompozycyjny.
W kompozycji parku wykorzystano istniejące wały i fosy dawnych fortyfikacji. W części zmodernizowanej w pierwszej dekadzie XXI wieku wyeksponowano także kamienie upamiętniające rocznice odzyskania niepodległości. W 2023 roku przeprowadzono inwentaryzację nietoperzy obejmującą m.in. ten park; wtedy po raz pierwszy w Warszawie stwierdzono obecność borowca leśnego (Nyctalus leisleri).
Informacje praktyczne
- Adres: Plac zabaw, Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: zielona.um.warszawa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (4 716 opinii)
