Czy w Turcji są rekiny? Wszystko, co musisz wiedzieć

Tak, w wodach otaczających Turcję występuje około 47 gatunków rekinów, w tym żarłacz biały czy rekin młotowaty. Spotkanie z nimi przy plaży jest jednak skrajnie mało prawdopodobne, a udokumentowane ataki na ludzi należą do rzadkości. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w poniższym artykule.

Jakie gatunki rekinów zamieszkują tureckie wody?

Różnorodność biologiczna mórz otaczających Turcję jest imponująca – samych gatunków ryb i ssaków morskich naliczono tu ponad 550. Wśród nich znajduje się wiele gatunków rekinów, które upodobały sobie szczególnie ciepłe wody Morza Śródziemnego. Ten ogromny zbiornik, o powierzchni 2 510 000 km² i średniej głębokości sięgającej 1500 metrów, zapewnia drapieżnikom idealne warunki do życia.

W tureckich akwenach można natknąć się na osobniki o bardzo zróżnicowanych rozmiarach i zachowaniu. Do największych należy żarłacz biały – ryba osiągająca nawet 6 metrów długości i wagę przekraczającą 3000 kilogramów. Jego obecność notowana jest głównie na otwartych wodach. Niewiele mniejsze wrażenie robi żarłacz tygrysi, rozpoznawalny po ostrych zębach i charakterystycznych, czerwonawych plamach na grzbiecie. Oba te gatunki posiadają uzębienie przystosowane do rozrywania mięsa.

Znacznie częściej pod wodą spotkamy jednak mniej agresywnych przedstawicieli. Rekin piaskowy to gatunek denny o szaro-brązowym ubarwieniu, dorastający do 2,5 metra. Z kolei rekin błękitny, o smukłej sylwetce i intensywnie niebieskim kolorze skóry, preferuje przepłynięcie długich dystansów w toni otwartego morza. Pełną listę uzupełniają rekiny młotowate, kolczaste czy lisowate.

Ryby o niegroźnym usposobieniu

W pobliżu raf koralowych i wysp przybrzeżnych żeruje rekin koralowy (czarnopłetwy). Osiąga on około 2 metrów długości, a jego ciało pokrywają szaro-brązowe plamki. Dieta tego drapieżnika składa się głównie z małych ryb i głowonogów. Podobnie niewielkim gatunkiem jest rekin kolczasty – jego skórę pokrywają sterczące płytki zaopatrzone w dodatkowe kolce.

Wymienione ryby nie stanowią realnego zagrożenia dla człowieka. Ich aparat gębowy jest zbyt słaby, by spowodować poważne obrażenia u dorosłego pływaka. Zwierzęta te żywią się wyłącznie rybami, skorupiakami i kałamarnicami, unikając przy tym zatłoczonych stref przybrzeżnych, gdzie w wyniku intensywnych połowów brakuje ich naturalnego pokarmu.

Czy rekiny podpływają do tureckich plaż?

Mimo obecności kilkudziesięciu gatunków w tureckich wodach, obserwacje drapieżników w bezpośredniej bliskości kąpielisk zdarzają się incydentalnie. Rekiny instynktownie stronią od hałasu i wibracji generowanych przez ruch turystyczny. Gęste sieci połączeń morskich szlaków komunikacyjnych oraz liczne jednostki pływające tworzą barierę akustyczną, która skutecznie odstrasza te wrażliwe na dźwięki stworzenia.

W popularnym kurorcie Bodrum sytuacja zmusiła jednak służby do reakcji. Ratownicy wykryli za pomocą drona kilka osobników niebezpiecznie zbliżających się do plaży. Natychmiast poinstruowano plażowiczów, by jak najszybciej opuścili akwen i udali się na bezpieczną odległość od brzegu. Mimo przeprowadzonej ewakuacji, część osób decydowała się na powrót do morza na własną odpowiedzialność, ignorując zalecenia.

Specjaliści podkreślają, że podobne zdarzenia nie są czymś nadzwyczajnym. Obecność rekinów w strefie przybrzeżnej może wynikać z chwilowych zaburzeń ich szlaków migracyjnych lub podążania za ławicami ryb będących ich pożywieniem. W takich przypadkach tymczasowe zamknięcie plaży to standardowa procedura, która ma na celu zminimalizowanie ryzyka, a czasem również ochronę samych rekinów.

Siatki ochronne i strefy kąpielowe

Władze popularnych miejscowości wypoczynkowych, takich jak Antalya czy Alanya, dbają o bezpieczeństwo gości za pomocą fizycznych zabezpieczeń. Na wielu plażach rozstawiane są siatki ochronne, które skutecznie blokują dostęp większym organizmom morskim do wydzielonych stref kąpielowych. System ten monitorują ratownicy, gotowi do podjęcia natychmiastowej interwencji w przypadku zaobserwowania niepokojących sygnałów.

Wspomniane ogrodzenia nie zakłócają przy tym naturalnego przepływu wody ani nie szkodzą mniejszym mieszkańcom morza. Stanowią one wyłącznie mechaniczną przeszkodę dla większych okazów, zapewniając spokój osobom pływającym i uprawiającym snorkeling przy brzegu.

Statystyki ataków rekinów w tureckich wodach

Analiza danych historycznych rzuca światło na realną skalę zagrożenia. Według raportu naukowego z 2015 roku opracowanego przez Hakana Kabasakala z Towarzystwa Badań Ichtiologicznych, w latach 1881–2011 w tureckiej części Morza Śródziemnego zarejestrowano jedynie 46 żarłaczy białych. Rok 2011 przyniósł obserwację 6 młodych rekinów, co część badaczy łączy z rozwijającą się w kraju hodowlą tuńczyka – wzrost dostępności pożywienia może przyciągać te drapieżniki.

Jeśli chodzi o bezpośrednie interakcje z ludźmi, dane są równie wymowne. W okresie od 1931 do 1983 roku odnotowano 13 ataków rekinów w Turcji. Aż dziesięć z nich wydarzyło się na Morzu Marmara, dwa dotyczyły Morza Śródziemnego, a jeden – Morza Egejskiego. Tylko dwa spośród tych zdarzeń zakończyły się śmiercią człowieka. Te liczby, zestawione z milionami turystów odwiedzających tureckie wybrzeże każdego roku, pokazują, że ryzyko jest minimalne.

Cele ataków – łodzie, a nie ludzie

Struktura udokumentowanych incydentów obala stereotyp rekina polującego na pływaków. Ataki na kutry rybackie stanowiły 53,8% wszystkich zdarzeń – konkretnie siedem z trzynastu przypadków. Drapieżniki atakowały głównie jednostki handlarzy tuńczykiem, zwabione zapachem złowionych ryb i odpadami wyrzucanymi za burtę. Ataki bezpośrednie na ludzi zdarzyły się sześciokrotnie (46,2%), przy czym tylko trzy z nich dotyczyły pływaków, a pozostałe – płetwonurków.

Ten rozkład statystyczny wyraźnie sugeruje, że człowiek nie znajduje się w kręgu zainteresowań pokarmowych rekinów zamieszkujących tureckie wody. Agresywne zachowania są najczęściej reakcją obronną, wynikającą z zaskoczenia, lub efektem pomyłki w mętnej wodzie, gdzie sylwetka surfera bywa mylona z foką.

Gdzie ryzyko spotkania rekina jest najniższe?

Geograficzne położenie Turcji sprawia, że poszczególne akweny różnią się diametralnie pod względem szansy na natknięcie się na drapieżnika. Morze Czarne jest pod tym względem najbezpieczniejsze. To wewnętrzne morze kontynentalne charakteryzuje się unikalnym ekosystemem – od głębokości około 150–200 metrów woda jest praktycznie pozbawiona tlenu i zawiera wysokie stężenie siarkowodoru. Te anoksyczne warunki uniemożliwiają przetrwanie rekinom, czyniąc z Morza Czarnego środowisko niemal całkowicie od nich wolne.

Nieco więcej gatunków, głównie tych małych i płochliwych, występuje w Morzu Egejskim. Zamieszkują je przede wszystkim niewielkie rekiny piaskowe oraz szare, trzymające się z dala od lądu. Zatłoczone kurorty, takie jak Side czy okolice Marmaris, notują sporadyczne obserwacje, ale od dziesięcioleci nie odnotowano tam poważnego incydentu. Co więcej, w pobliskiej Zatoce Gokova znajduje się specjalna hodowla rekinów, która jest bezpiecznie ogrodzona i nie zagraża wypoczywającym.

Jak postępować w przypadku spotkania rekina?

Samo zobaczenie płetwy grzbietowej nad wodą nie powinno wywoływać paniki. Znakomita większość rekinów pływających przy tureckim wybrzeżu to nieszkodliwe dla człowieka gatunki. Jeżeli jednak podczas kąpieli lub nurkowania natkniemy się na osobnika budzącego wątpliwości, podstawą jest zachowanie spokoju przy spotkaniu z rekinem – gwałtowne ruchy i chlapanie wodą mogą sprowokować ciekawość zwierzęcia lub zostać odebrane jako oznaka rannej ofiary.

Zamiast tego należy powoli, bez wykonywania chaotycznych gestów, obrać kierunek ku najbliższemu bezpiecznemu punktowi – może to być pomost, skała lub po prostu brzeg. Jeśli rekin nie zatacza wokół nas kół i nie zmniejsza systematycznie dystansu, prawdopodobnie nie jest zainteresowany naszą osobą i odpłynie po chwili. Taki schemat zachowania zalecają instruktorzy na całym świecie.

Spotkanie z rekinem w wodach tureckich to ekstremalny zbieg okoliczności, a przestrzeganie zaledwie kilku zasad ostrożności praktycznie redukuje to ryzyko do zera.

Proste środki ostrożności

Oprócz odpowiedniego zachowania w wodzie, warto wdrożyć nawyki, które zmniejszą i tak już znikome prawdopodobieństwo niechcianego spotkania z drapieżnikiem. Należą do nich:

• unikanie pływania z otwartymi, krwawiącymi ranami – rekiny wyczuwają krew z dużej odległości,
• powstrzymanie się od wchodzenia do morza o świcie i po zmierzchu, kiedy drapieżniki są najbardziej aktywne,
• trzymanie się z dala od kutrów rybackich, z których często wyrzucane są rybne odpadki,
• rezygnowanie z noszenia błyszczącej, kontrastowej biżuterii podczas kąpieli – odbicia światła przypominają łuskę ryb,
• pływanie w towarzystwie, gdyż samotna osoba jest postrzegana jako łatwiejszy cel,
• przestrzeganie lokalnych ostrzeżeń wydawanych przez służby ratownicze i respektowanie flag wywieszanych na masztach.

Zdecydowanie większe prawdopodobieństwo w Turcji ma trafienie piorunem niż bycie zaatakowanym przez rekina – z tą różnicą, że burz również nie należy się tu obawiać.