We wrześniu 2026 w kilku miejscowościach rozpoczęto kontrole posesji, których właściciele w deklaracjach zgłosili przydomowy kompostownik i dzięki temu płacą mniej za odpady. Przykłady prowadzonych działań obejmują Gdańsk — kontrole zaplanowane od początku września do końca października — oraz Mazowsze, gdzie Przasnysz zgłosił kontrole trwające od maja do września. Lokalne akcje pojawiły się też m.in. w Szczecinku, Krośnie, Kołobrzegu, Sanoku oraz w gminie Pogorzela, gdzie kontrole odbyły się 21–23 kwietnia 2026 roku.
Co będą weryfikować urzędnicy?
Urzędnicy sprawdzą, czy na posesji faktycznie znajduje się zadeklarowany kompostownik oraz czy jest wykorzystywany do kompostowania bioodpadów zaliczanych do odpadów komunalnych. Kontrole obejmują oględziny pojemnika i jego zawartości. Pracownicy mogą sporządzać dokumentację fotograficzną kompostownika oraz znajdujących się w nim bioodpadów. W Gdańsku osoby prowadzące kontrole posiadają legitymację służbową i imienne upoważnienie, a w Krośnie inspekcja odbywa się w obecności właściciela lub pełnoletniego domownika.
Jakie okoliczności prowadzą do utraty ulgi?
Utrata preferencji nastąpi, gdy kontrola wykaże brak zadeklarowanego kompostownika, stwierdzi, że kompostownik nie jest wykorzystywany do bioodpadów lub gdy właściciel uniemożliwi przeprowadzenie oględzin. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może w drodze decyzji stwierdzić utrata prawa do zwolnienia. Skutkiem takiej decyzji jest obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami bez zastosowania ulgi za kompostowanie.
Co dalej po utracie ulgi?
Ponowne skorzystanie z częściowego zwolnienia nie następuje automatycznie po naprawieniu stwierdzonych nieprawidłowości. Ponowna preferencja będzie możliwa dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja o utracie prawa do zwolnienia stała się ostateczna. Po upływie tego terminu konieczne jest ponowne złożenie deklaracji dotyczącej opłaty za gospodarowanie odpadami.
W niektórych gminach skala działań jest znaczna — na przykład w Szczecinku kontrole mają objąć około 150 właścicieli nieruchomości. W innych miejscach kontrole odbywają się doraźnie i w różnym czasie, ponieważ harmonogram ustalają poszczególne samorządy. Dokumentacja fotograficzna i protokół z oględzin stanowią elementy postępowania kontrolnego.
Decyzja o utracie prawa do zwolnienia powoduje natychmiastowe obciążenie opłatą bez ulgi od momentu prawomocności decyzji.
