Ogród Saski to zabytkowy park miejski w śródmieściu Warszawy, usytuowany na Osi Saskiej między placem marsz. Józefa Piłsudskiego, placem Żelaznej Bramy, ulicą Marszałkowską i ulicą Królewską. Pierwotnie powstał jako ogród przypałacowy w stylu francuskim dla króla Augusta II Mocnego. Z czasem przeszedł przemiany i pełnił różne funkcje miejskie, w tym rolę salonu warszawskiego.
Historia
Ogród założono w pierwszej połowie XVIII wieku i projektowali go Matthäus Daniel Pöppelmann oraz Zacharias Longuelune, z udziałem Carla Friedricha Pöppelmanna i Johanna Christopha von Naumanna od 1733 roku. 27 maja 1727 król udostępnił teren mieszkańcom Warszawy; pozostawiono przy pałacu dwa niewielkie ogródki dla dworu. W 1748 August III Sas wzniósł Opernhaus, pierwszy w Polsce wolno stojący budynek teatralny, a w ogrodzie odbywały się koncerty promenadowe z udziałem orkiestry janczarskiej.
Ogród uległ dewastacji podczas insurekcji kościuszkowskiej w 1794 roku. W latach 1816–1827 James Savage przekomponował go na park w stylu angielskim. W XIX wieku wprowadzono tam instytucję pijalni wód mineralnych i zbiornik wodny pełniący funkcję wieży ciśnień, zaprojektowane przez Henryka Marconiego. Przed I wojną światową pojawiły się tam plac zabaw i letni teatr; w 1902 roku odbywały się pokazowe projekcje filmowe w budynku teatru.
Co można zobaczyć w Ogrodzie Saskim?
W parku zachowały się zabytkowe obiekty i pamiątki związane z historią Warszawy. Najważniejsze elementy krajobrazu i zabudowy to:
- 21 barokowych rzeźb muz i cnót autorstwa Jana Jerzego Plerscha
- Empirowa fontanna zaprojektowana przez Henryka Marconiego (1855)
- Wodozbiór w kształcie rotundy wzorowany na świątyni Westy w Tivoli (Marconi)
- Staw w Ogrodzie Saskim
- Zegar słoneczny z 1863 roku
- Grób Nieznanego Żołnierza oraz liczne płyty i kamienie pamiątkowe
- Pomnik Marii Konopnickiej i pałac Błękitny
Czego już nie ma w parku?
Kilka historycznych obiektów zaniknęło lub zostało przeniesionych. Do elementów, które nie istnieją w pierwotnej formie należą m.in. Wielki Salon, Pałac Saski, Teatr Letni, oranżeria, Żelazna Brama oraz pomnik Stefana Starzyńskiego. Niektóre z nich zniknęły w wyniku działań wojennych i późniejszych przekształceń urbanistycznych.
Jakie zmiany nastąpiły po II wojnie światowej?
Po II wojnie światowej park został oczyszczony z min w kwietniu 1945 i oddany do użytku mieszkańcom. Drzewostan częściowo przetrwał, ale wiele starych drzew ucierpiało. W parku rosną kasztanowce, topole czarne, wiązy, lipy drobnolistne, glediczje trójcierniowe, miłorzęby japońskie i klony pospolite. Przed 1950 usunięto ogrodzenie, a teren powiększono o przyłączone ogrody Zamoyskich i Ministerstwa Spraw Zagranicznych; w 1947 wzniesiono też tymczasowy murowany barak szkolny, rozebrany w latach 50. W 2023 spółka Pałac Saski poinformowała, że planowana odbudowa pałacu i sąsiednich kamienic koliduje z około 150 drzewami we wschodniej części parku — 60 drzew przeznaczono do wycięcia, a 90 do przesadzenia. Największą grupę drzew w parku stanowią kasztanowce.
Informacje praktyczne
- Adres: Marszałkowska, 00-102 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: zielona.um.warszawa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (28 976 opinii)
