W Warszawie kontrole dotyczące źródeł ciepła i spalania paliw są częścią działań ochrony środowiska prowadzonych przez Straż Miejską. Funkcjonariusze reagują na sygnały takie jak dym z komina, zgłoszenia od sąsiadów czy informacje już zgromadzone w urzędowych systemach. Podczas wizyty sprawdzają źródło ogrzewania, stosowane paliwo, sposób przechowywania opału oraz dokumenty związane z eksploatacją instalacji.
Jak przebiega kontrola?
Kontrola może zacząć się od obserwacji emisji lub zgłoszenia. Funkcjonariusze porównują dane wpisane w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków z tym, co widzą na miejscu i wpisują swoje ustalenia do protokołu. Mogą zażądać dokumentów, pobrać próbkę popiołu do badania, sprawdzić gospodarkę odpadami oraz materiały znajdujące się w pobliżu pieca. Strażnicy prowadzący kontrole mają imienne upoważnienia wydane przez Prezydenta m.st. Warszawy, a wejście na teren nieruchomości dla nieruchomości nieprowadzących działalności gospodarczej może odbywać się w godzinach od 6:00 do 22:00.
Jakie są obowiązki zgłaszającego i terminy?
Każdy właściciel lub zarządca musi zgłosić źródło ciepła do CEEB. W przypadku uruchomienia nowego urządzenia termin zgłoszenia wynosi 14 dni. Dla już istniejących źródeł obowiązuje termin 12 miesięcy na złożenie deklaracji. W deklaracji podaje się rodzaj i liczbę źródeł, ich przeznaczenie oraz rodzaj stosowanego paliwa; przy piecach na paliwa stałe ważna jest także klasa urządzenia. Deklarację można złożyć elektronicznie przez stronę zone.gunb.gov.pl lub w formie papierowej w urzędzie gminy.
Jakie są kary i kiedy można ich uniknąć?
Za niezłożenie deklaracji w terminie przewidziana jest kara grzywny. W przepisach wskazano, że grzywna może sięgać do 5000 zł, a w trybie mandatowym strażnik może wystawić mandat do 500 zł. Jeżeli sprawa trafi do sądu, wymierzona grzywna może być wyższa. Ustawa przewiduje mechanizm czynnego żalu: osoba, która złoży deklarację po terminie, ale przed dniem, w którym wójt, burmistrz lub prezydent miasta dowiedział się o wykroczeniu, nie podlega karze. Inna odpowiedzialność dotyczy świadomego podania nieprawdziwych danych w deklaracji — w takim przypadku grożą sankcje karne przewidziane przez Kodeks karny.
Skala i praktyka kontroli w Warszawie?
Stołeczna straż miejska prowadzi setki kontroli rocznie. W 2025 r. straż wykonała 6461 kontroli zakończonych protokołem, a w 2026 r. średnio około 500 interwencji miesięcznie związanych z ochroną powietrza. Najwięcej protokołów w 2025 r. sporządzono w Wawrze i we Włochach. Do wykonywania kontroli posesji dotyczących przepisów środowiskowych uprawnionych jest w mieście prawie 200 funkcjonariuszy. Dane Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego z 4 września 2026 r. wskazywały na blisko 9,8 miliona złożonych deklaracji w CEEB oraz ponad 66 tys. protokołów kontroli środowiskowych ogółem.
Co jeszcze grozi przy utrudnianiu kontroli?
Utrudnianie lub udaremnianie czynności kontrolnych u osoby uprawnionej może skutkować konsekwencjami karnymi. Przykładowo, przepis Kodeksu karnego przewiduje karę pozbawienia wolności za udaremnianie kontroli ochrony środowiska. Równolegle naruszenia związane ze spalaniem niedozwolonych paliw lub odpadów mogą skutkować mandatami oraz skierowaniem spraw do sądu.
Skala kontroli i zagrożenia karą finansową sprawiają, że aktualność wpisu w CEEB oraz zgodność instalacji z lokalnymi uchwałami antysmogowymi mają praktyczne znaczenie dla właścicieli i zarządców nieruchomości.
