W Polsce każda z 2477 gmin zakończyła etap przygotowania dokumentów niezbędnych do planowania ewakuacji ludności. Na poziomie państwa wdrożono nowe rozwiązania prawne i finansowe, prowadzone są zakupy sprzętu, tworzone magazyny oraz ćwiczenia sprawdzające przekazywanie komunikatów i organizację transportu.
Co zawierają plany i jak są one uzgadniane?
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej z 5 grudnia 2024 roku wprowadziła nowy system odpowiedzialności za przygotowanie ewakuacji. Zgodnie z przepisami każda gmina przygotowuje swój wkład, który następnie służy wojewodzie do opracowania planu wojewódzkiego i uzgodnienia go z Rządowym Centrum Bezpieczeństwa. Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 maja 2025 roku określa między innymi miejsca koncentracji ludności, kierunki przemieszczania, dostępny transport oraz sposoby przyjmowania ewakuowanych. Konkretne trasy i decyzje zależą od rodzaju zagrożenia, dlatego dokumenty planistyczne nie są jednolitą mapą dostępną w jednym miejscu.
Jak brzmią sygnały i jakie kanały informacji są przewidziane?
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 maja 2025 roku uprościło system alarmowy do dwóch podstawowych sygnałów. Ogłoszenie alarmu to modulowany dźwięk syreny trwający 3 minuty. Odwołanie alarmu to ciągły, jednostajny dźwięk syreny przez 3 minuty. Informacje uzupełniające mogą być przekazywane przez Alert RCB, radio, telewizję, internet, Regionalny System Ostrzegania, megafony oraz bezpośrednio przez służby. W lipcu 2026 roku przeprowadzono ogólnokrajowe ćwiczenie „ALARM 2026”, którego częścią była weryfikacja przekazywania komunikatów o zagrożeniach z powietrza.
Jak państwo finansuje i wdraża wyposażenie?
Na rok 2026 zaplanowano ponad 17,2 mld zł na realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Do końca czerwca pozytywnie zaopiniowano 3097 projektów budowlanych o wartości około 1,88 mld zł oraz 3520 zakupów inwestycyjnych powyżej 50 tys. zł o łącznej wartości ponad 873 mln zł. W planach na lata 2027–2031 przewidziano budżet co najmniej 105 mld zł na dalsze inwestycje.
Jak przygotowuje się Warszawa?
W stolicy miasto i Zarząd Transportu Miejskiego zawarły umowę na 120 przegubowych Solarisów Urbino 18 o łącznej wartości około 342,4 mln zł brutto. Dostawy mają rozpocząć się w drugiej połowie 2026 roku i trwać także w 2027 roku, a umowa przewiduje opcję zwiększenia zamówienia o kolejne 100 pojazdów. Każdy z nowych autobusów będzie mógł zostać przystosowany do przewozu 4 osób na noszach, co w podstawowej partii daje 480 miejsc dla osób transportowanych w pozycji leżącej. Te pojazdy mają zwiększyć możliwości transportowe przy ewakuacji szpitali, domów pomocy społecznej i obszarów o dużej liczbie osób o ograniczonej mobilności.
Równolegle miasto realizuje program „Podziemna Tarcza”. Przystosowywane są wybrane przestrzenie technologiczne przy stacjach metra, by zapewnić miejsce ukrycia dla ponad 100 tys. osób. W sieci metra jest obecnie 39 stacji na liniach M1 i M2. Przechowywane tam zapasy obejmują między innymi łóżka polowe, koce, śpiwory i wodę. Zaznaczono jednak wyraźną różnicę między stacją metra a profesjonalnym schronem — nie każda stacja spełnia surowsze wymogi techniczne, na przykład izolacji przed skażeniem.
Gdzie szukać miejsc doraźnego schronienia?
Państwowa Straż Pożarna udostępniła narzędzie „Gdzie się ukryć”, które na 1 maja 2026 roku obejmowało ponad 83 tys. punktów doraźnego schronienia mogących pomieścić blisko 24 mln osób. W bazie znajdują się między innymi przejścia podziemne, tunele, stacje metra oraz masywne garaże. System wskazuje miejsca doraźnego schronienia — czyli istniejącą infrastrukturę, która może zwiększyć bezpieczeństwo przy nagłym zagrożeniu — i może działać bez połączenia z internetem po wcześniejszym pobraniu danych dla konkretnej gminy.
Rządowy „Poradnik bezpieczeństwa” opisuje zasady postępowania po zarządzeniu ewakuacji. Zalecenia obejmują m.in. zamknięcie okien, odcięcie dopływu wody, wyłączenie urządzeń elektrycznych i gazowych oraz zabranie wcześniej przygotowanego plecaka, o ile na te czynności jest czas i można je wykonać bezpiecznie. Przy ataku z powietrza służby mogą nakazać przejście do najbliższego miejsca schronienia, a w przypadku skażenia chemicznego polecenia mogą wymagać pozostania w pomieszczeniu.
Do drugiej połowy 2026 roku planowane jest rozpoczęcie dostaw 120 autobusów przystosowanych do przewozu osób na noszach, a baza „Gdzie się ukryć” 1 maja 2026 roku liczyła ponad 83 tys. miejsc doraźnego schronienia.
