| Podstawowe dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Aleksander Karol Waza |
| Data urodzenia | 14 listopada 1614 |
| Miejsce urodzenia | Warszawa |
| Data śmierci | 19 listopada 1634 |
| Miejsce śmierci | folwark Wielkie (ok. 9 mil od Warszawy) |
| Rodzice | Zygmunt III Waza i Konstancja Habsburżanka |
| Rola | królewicz polski |
| Wykształcenie | kolegium jezuickie, siedem sztuk wyzwolonych |
| Pochówek | 7 lutego 1635, Kraków |
| Przyczyna śmierci | ospa (prawdopodobnie) |
Aleksander Karol Waza był młodym członkiem dynastii Wazów, wychowanym na dworze królewskim w Warszawie i kształconym według tradycji jezuickiej oraz językowej panującej w rodzinie królewskiej.
Życiorys i wykształcenie
Aleksander Karol urodził się w Warszawie 14 listopada 1614 roku. Chrzest przyjął 4 stycznia 1615 roku w kościele Matki Bożej Łaskawej w Warszawie. Dorastał na dworze królewskim i otrzymał staranne wykształcenie w kolegium jezuickim, obejmujące siedem sztuk wyzwolonych.
W młodości posługiwał się kilkoma językami. Królowa Konstancja, będąca osobiście dobrze wykształcona, uczyła dzieci niemieckiego, łaciny, hiszpańskiego, włoskiego i polskiego. Jako czternastolatek uczył się łaciny wraz z braćmi Janem Albertem i Karolem Ferdynandem oraz siostrą Anną Katarzyną Konstancją.
Przygotowania do tronu i zainteresowania artystyczne
Rodzice przygotowywali Aleksandra Karola do ewentualnego objęcia tronu. Dyplomata francuski Charles Ogier przekazał opinię, że Zygmunt III przewidywał najmłodszego syna na następcę i przywoływał jego cechy charakteru.
Cały wedle waszych obyczajów i polskiego ducha: śmiały on, obrotny i żwawy czemużbyście jego wybrać nie mieli.
Młody królewicz przejawiał uzdolnienia artystyczne. Malował razem z ojcem. Miał też dobry słuch muzyczny i uczył się śpiewu pod kierunkiem muzyka i jezuitę Szymona Berenta. W kontaktach osobistych łatwo zjednywał sobie sympatię, co łączono z charakterem najstarszego przyrodniego brata Władysława.
Podróż do Włoch i śmierć
W lipcu 1633 roku Aleksander Karol wyruszył w podróż do Włoch w towarzystwie jezuity Szymona Berenta. We wrześniu dołączył do niego brat Jan Albert, ówczesny biskup krakowski i kardynał. Z wyprawy wrócił w lipcu 1634 roku.
W październiku 1634 roku spotkał się z królewiczem Janem Kazimierzem we Lwowie; prawdopodobnie tam zaraził się ospą. Zmarł 19 listopada 1634 roku w drodze do Warszawy we folwarku Wielkie, położonym około dziewięciu mil od stolicy. Został pochowany 7 lutego 1635 roku w Krakowie.
Zmarł na ospę królewicz polski Aleksander Karol [...] z wielką stratą dla Polski, ale również całego świata chrześcijańskiego [...] opłakiwany był przez wszystkich.
